Pháp siết vốn ngoại vào crypto: Ngưỡng 10% – làn ranh mới cho dòng tiền

Block không biết nói dối. Nhưng chính phủ thì có. Paris vừa đặt một con số lên bàn đàm phán: 10%. Từ nay, bất kỳ nhà đầu tư nào đến từ ngoài EU, nắm giữ từ 10% vốn của một công ty tiền mã hóa đăng ký tại Pháp, đều phải xin phép Bộ Kinh tế và Tài chính. Trước đây, con số đó là 25%. Một sự thắt chặt đáng kể, và crypto – vốn từng được coi là nơi tự do nhất của tài chính – giờ nằm chung danh sách với năng lượng hạt nhân, vũ khí, an ninh quốc gia. Nghị định 2023-1293, sửa đổi Bộ luật Tiền tệ và Tài chính, đã mở rộng danh sách các lĩnh vực nhạy cảm, đưa tiền mã hóa vào diện rà soát đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Theo đó, sàn giao dịch, nhà cung cấp ví, dịch vụ thanh toán bằng tài sản mã hóa – tất cả đều có thể bị kiểm tra nếu có cổ đông ngoài EU vượt ngưỡng 10%. Đây không phải là phát minh của Pháp. Mỹ có CFIUS, Anh có Đạo luật Đầu tư và An ninh Quốc gia 2021, EU có Quy định 2019/452 về sàng lọc FDI. Pháp chỉ đang chơi đúng bài đã được xáo từ lâu. Nhưng điểm khác biệt nằm ở ngưỡng: 10% là cực thấp. Trong giới đầu tư mạo hiểm, một quỹ nắm 10% là chuyện bình thường, nhất là ở vòng Series A hoặc B. Hãy nhìn vào cơ cấu tài chính của một startup crypto điển hình tại Paris. Vòng hạt giống 2 triệu USD, nhà đầu tư thiên thần Mỹ góp 300.000 USD – tương đương 15%. Chạm trần. Vòng Series A, quỹ đầu tư từ Singapore rót 5 triệu USD trong tổng 15 triệu – 33%. Cũng chạm trần. Vậy là ngay từ những bước đầu tiên, doanh nghiệp Pháp đã phải đối mặt với thủ tục hành chính kéo dài 3-6 tháng, thậm chí lâu hơn nếu Bộ Tài chính yêu cầu bổ sung hồ sơ. Và theo L.151-3 của Bộ luật Tiền tệ, Bộ trưởng Kinh tế có quyền từ chối mà không cần công bố lý do. Nghĩa là, một khoản đầu tư tốt có thể bị chặn đứng bởi một quyết định không minh bạch. Tác động không dừng lại ở vốn. Các nhà sáng lập sẽ buộc phải thiết kế lại cơ cấu công ty. Họ có thể lựa chọn tách cổ phần thành nhiều lớp, hoặc đặt một công ty mẹ ở Thụy Sĩ hoặc Bồ Đào Nha và chỉ để một công ty con nhỏ tại Pháp. Nhưng điều đó làm tăng chi phí vận hành, phức tạp hóa thuế và luật lao động. Một lựa chọn khác là huy động vốn bằng token thay vì cổ phần. Nhưng token có bị coi là chứng khoán không? Theo MiCA, điều này còn phụ thuộc vào thiết kế token. Nếu không, nó sẽ rơi vào vùng xám pháp lý khác. Còn với nhà đầu tư hiện hữu? Nếu bạn là một quỹ Mỹ đang nắm 12% cổ phần một công ty crypto Pháp, bạn không bị buộc phải bán. Nhưng nếu muốn bán, người mua là quỹ ngoài EU sẽ phải xin phép. Nếu muốn tăng vốn, bạn cũng phải xin phép. Nói cách khác, khoản đầu tư của bạn trở nên kém thanh khoản hơn. Trong thị trường giảm giá hiện nay, khi mọi người đều lo lắng về sự an toàn của tài sản, thêm một lớp rào cản rút vốn là một tín hiệu tiêu cực. Hơn nữa, cuộc chơi này đặt các công ty Pháp vào thế bất lợi so với các trung tâm châu Âu khác. Thụy Sĩ đã có khung pháp lý rõ ràng tại FINMA, và không có ngưỡng FDI 10% cho crypto. Bồ Đào Nha có ưu đãi thuế. UAE thì rõ ràng là một ốc đảo. Các nhà đầu tư toàn cầu sẽ tự hỏi: tại sao phải chịu đựng rủi ro bị từ chối ở Paris, trong khi có thể đến Zurich hoặc Dubai mà không gặp trở ngại nào? Câu trả lời nằm ở chính sách công nghiệp: nếu Pháp muốn giữ vị thế trung tâm crypto của châu Âu, họ cần có những biện pháp bù đắp. Nhưng cho đến nay, chưa có tín hiệu nào về điều đó. Đối với các sàn giao dịch tiền mã hóa có trụ sở tại Pháp, gánh nặng tuân thủ đã vốn lớn dưới thời AMF. Nay họ phải bổ sung một bộ phận chuyên trách về FDI, rà soát từng cổ đông ngoài EU trên 10%. Với một quỹ đầu tư đến từ Mỹ – thị trường vốn lớn nhất thế giới – việc phải nộp hồ sơ xin phép cho mỗi lần mua cổ phần có thể khiến họ từ bỏ hoàn toàn. Đã có những dấu hiệu cho thấy các quỹ đang chuyển hướng sang Luxembourg hoặc Thụy Sĩ, nơi không có những rào cản như vậy. Tính thời vụ cũng không đứng về phía Pháp. Chính sách này được đưa ra trong bối cảnh thị trường crypto toàn cầu đang trải qua một cuộc siết chặt thanh khoản. Lãi suất tăng cao, các quỹ đầu tư mạo hiểm trở nên thận trọng. Dòng vốn mạo hiểm giảm mạnh, đặc biệt là vào châu Âu. Ngưỡng 10% này không khác gì một nhát dao cắt thêm vào mạch máu vốn đã yếu. Các công ty Pháp sẽ phải cạnh tranh khốc liệt hơn để giành được những khoản đầu tư hiếm hoi, trong khi các đối thủ ở nơi khác không phải chịu gánh nặng này. Điều này có nghĩa là định giá của họ sẽ bị kìm hãm, hoặc tệ hơn, họ có thể chết vì thiếu vốn. Nhưng đừng vội kết luận rằng Pháp đang tự bắn vào chân mình. Có một cách nhìn khác. Thứ nhất, chính sách này chứng tỏ chính phủ Pháp thừa nhận crypto là một lĩnh vực chiến lược. Đưa vào danh sách nhạy cảm không phải là cấm đoán, mà là kiểm soát. Và kiểm soát có thể mang lại sự ổn định. Các tổ chức tài chính truyền thống, vốn dè dặt với crypto vì lo ngại rủi ro pháp lý, có thể sẽ yên tâm hơn khi đầu tư vào một quốc gia có quy trình giám sát rõ ràng. Nhà đầu tư dài hạn thích một khuôn khổ dự đoán được hơn là một môi trường hỗn loạn. Thứ hai, nếu con đường cổ phần bị hạn chế, các công ty crypto Pháp sẽ phải tìm kiếm các kênh huy động vốn mới. Token hóa là một trong số đó. MiCA cung cấp một khung pháp lý cho việc phát hành token. Nếu một công ty muốn huy động vốn mà không cần nhà đầu tư chiến lược nước ngoài nắm cổ phần lớn, họ có thể phát hành token chính thức. Điều này có thể thúc đẩy sự phát triển của thị trường vốn mã hóa châu Âu, một điều mà ngành này đã chờ đợi từ lâu. Thứ ba, cần nhìn vào bức tranh địa chính trị. Các nước phương Tây đều đang siết chặt FDI trong lĩnh vực nhạy cảm. Nếu Pháp không làm điều đó, các quốc gia khác sẽ làm, và dòng vốn sẽ đi qua nước khác. Bằng cách thiết lập một quy trình minh bạch (mặc dù quyền từ chối là không minh bạch), Pháp có thể thu hút các quỹ châu Âu, những quỹ đang tìm kiếm một nơi an toàn để đầu tư trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ-Trung. Nói cách khác, chính sách này có thể là một phần của chiến lược 'tự chủ chiến lược' của EU, và crypto là một phần trong đó. Vậy điểm mấu chốt là gì? Với các nhà đầu tư, đây là một lời cảnh báo sớm. Nếu bạn đang nắm giữ cổ phần trong một công ty crypto có quan hệ với Pháp, hãy rà soát cơ cấu cổ đông của bạn. Nếu bạn đang có kế hoạch đầu tư vào một công ty Pháp, hãy tính đến chi phí chờ đợi và rủi ro bị từ chối. Với các nhà sáng lập, đã đến lúc nghĩ về việc chuyển trụ sở hoặc tái cấu trúc doanh nghiệp. Còn với những người tin vào một thị trường crypto toàn cầu không biên giới, hãy nhìn vào thực tế: biên giới vẫn tồn tại, và chúng đang dày lên. Block không biết nói dối, nhưng nó cũng không thể ngăn được các chính phủ vẽ lại bản đồ dòng vốn. Câu hỏi không phải là liệu dòng vốn có bị siết hay không, mà là vào nơi nào. Liệu các công ty Pháp có đủ sức chịu đựng để đi đường vòng, hay chúng ta sẽ chứng kiến một làn sóng chuyển trụ sở sang các thiên đường tiền mã hóa thân thiện hơn? Hãy nhìn vào sổ đăng ký cổ đông của các công ty crypto tại Paris trong 12 tháng tới. Sự thật sẽ nằm ở đó.