Hook
Ngày 25/7/2026, Circle, công ty phát hành USDC, tuyên bố mua lại gần 1.000 bằng sáng chế blockchain từ IBM, bao gồm các công nghệ cốt lõi về blockchain, ngân hàng, thanh toán, bảo hiểm và supply chain authentication. Thị trường phản ứng tức thời: cổ phiếu CRCL tăng 2% trong phiên giao dịch trước giờ mở cửa. Nhưng đó chỉ là những phản xạ đầu tiên, giống như cơ thể giật mình khi chạm vào dây điện rồi mới biết là bị bỏng hay không.
Context
Đây không phải một câu chuyện kỹ thuật thuần túy, mà là một ván cờ chiến lược diễn ra trong bối cảnh khốc liệt: cuộc chiến stablecoin đang bước vào giai đoạn loại trừ. Vào ngày 30/6/2026, liên minh Open USD chính thức ra mắt với hơn 140 đối tác bao gồm Visa, BlackRock, Stripe, và cả chính IBM – nay là nhà cung cấp bằng sáng chế cũ. Mô hình của Open USD không tính phí mint/redeem, và trả lại hầu hết thu nhập từ dự trữ cho các nhà phân phối. Chỉ 16 ngày sau đó, Visa triển khai nền tảng stablecoin tự chọn, đặt USDC vào thế đối đầu trực diện với một cỗ máy phân phối khổng lồ.
Circle đã mất hơn 7% giá trị cổ phiếu sau sự kiện đó. Cổ phiếu từ mức IPO 31 USD hiện giao dịch quanh 63,6 USD, giảm 76% so với đỉnh lịch sử 263 USD. Các nhà phân tích đã hạ bậc, dự báo EBITDA 2027 giảm mạnh, và nhiều ngân hàng như Mizuho đưa ra định giá thấp hơn.
Bối cảnh này khiến thương vụ mua bằng sáng chế của IBM trở nên khó hiểu: một canh bạc phòng thủ, hay một bước đi tuyệt vọng?
Core
Hãy nhìn vào những con số. Theo hồ sơ doanh thu 12 tháng trước, Circle ghi nhận 2,86 tỷ USD doanh thu, nhưng lợi nhuận ròng chỉ 14,3 triệu USD. Phần lớn doanh thu đến từ lợi suất dự trữ USDC – chính xác là mảnh đất mà Open USD đang muốn san phẳng. Trong khi đó, giá trị thương vụ mua bằng sáng chế chưa được tiết lộ, nhưng sẽ xuất hiện trong báo cáo tài chính ngày 5/8. Nếu Circle phải chi một lượng tiền mặt lớn để mua 'bức tường pháp lý' này, áp lực lên bảng cân đối kế toán sẽ rõ ràng.
Về mặt kỹ thuật, danh mục bằng sáng chế của IBM đã được cấp và vẫn còn hiệu lực. Nhưng đây không phải là công nghệ mới. Nó giống như một thư viện sách cũ, có giá trị tham khảo nhưng không làm tăng hiệu năng của USDC hay mạng lưới Circle Pay. Nó cũng không làm cho USDC trở nên phi tập trung hơn, hay an toàn hơn. Giá trị thực sự nằm ở khả năng răn đe pháp lý.
Vị tổng cố vấn của Circle tuyên bố rằng bằng sáng chế là “tài sản thiết yếu để mở rộng cơ sở hạ tầng trên chuỗi”. Nhưng thực tế, bài toán của Circle không phải là thiếu công nghệ, mà là thiếu kênh phân phối và mô hình kinh doanh bền vững. Open USD trả lại lợi suất dự trữ cho nhà phân phối là 'cạm bẫy' trực tiếp vào dòng tiền của Circle. Bằng sáng chế không thể ngăn một sàn giao dịch như Coinbase – đối tác phân phối lớn nhất của Circle – quyết định hỗ trợ USDC hay rẽ sang Open USD. Hợp đồng phân phối với Coinbase sẽ đáo hạn trong vòng 30 ngày tới; đó là dấu hiệu cho thấy cuộc chiến này thực sự diễn ra trên thương trường, không phải tòa án.
Contrarian
Tuy nhiên, có một góc nhìn trái ngược mà thị trường đang bỏ qua: Circle vừa trở thành chủ sở hữu danh mục bằng sáng chế blockchain lớn nhất tại Mỹ. Với tư cách là Ngân hàng ủy thác quốc gia được OCC cấp phép, giờ đây nó có cả giấy phép lẫn 'kho vũ khí' pháp lý. Điều này có thể tạo ra một cú twist bất ngờ.
Nếu Circle quyết định chuyển từ phòng thủ sang tấn công – bằng cách kiện các thành viên của liên minh Open USD vi phạm bằng sáng chế – nó có thể buộc họ phải ngồi vào bàn đàm phán cấp phép. Điều này tạo ra một nguồn thu mới (phí cấp phép) và làm chậm đà phát triển của đối thủ. Visa, Stripe hay BlackRock là những gã khổng lồ nhạy cảm với rủi ro vi phạm sở hữu trí tuệ. Họ sẽ đắn đo trước khi áp dụng công nghệ có thể đụng đến hàng rào chắn của Circle.
Hơn nữa, sự kết hợp giữa giấy phép OCC độc nhất và danh mục bằng sáng chế lớn nhất có thể giúp Circle trở thành đối tác ưa thích của các tổ chức tài chính truyền thống muốn tham gia stablecoin mà không muốn đối mặt với rủi ro pháp lý. Trong kịch bản đó, Circle không chỉ là một nhà phát hành stablecoin, mà còn là một 'công ty cấp phép và tuân thủ' kiếm tiền từ cả hai phía: bán quyền sử dụng bằng sáng chế và cung cấp hạ tầng tuân thủ.
Dĩ nhiên, kịch bản này có xác suất thấp. Nhưng nếu xảy ra, nó sẽ thay đổi hoàn toàn câu chuyện đầu tư hiện tại.
Takeaway
Thương vụ mua bằng sáng chế của Circle giống như một người đang chết đuối vớ được phao – nhưng chiếc phao làm bằng vàng. Nó giúp họ nổi lên mặt nước lâu hơn, nhưng không giúp họ bơi vào bờ nếu dòng chảy đang cuốn họ ra xa. Các nhà đầu tư cần tập trung vào hai sự kiện trong 30 ngày tới: quyết định gia hạn hợp đồng với Coinbase, và báo cáo tài chính ngày 5/8 sẽ tiết lộ giá thực của thương vụ. Nếu Coinbase rời đi, giá cổ phiếu CRCL có thể rơi về vùng 40 USD, bất chấp mọi bằng sáng chế. Câu hỏi cuối cùng: Liệu Circle có thể biến 'phao vàng' thành 'thuyền chiến' để chiến thắng trong cuộc chiến sinh tồn này, hay chỉ là một món đồ trang sức đắt đỏ cho một xác tàu đang chìm?
