Goldman Sachs nhìn thấy 'cơ hội' từ xuất khẩu phần cứng AI Trung Quốc – nhưng liệu có thiếu góc nhìn phi tập trung?

Hồi tháng 2/2025, một báo cáo của Goldman Sachs khiến giới đầu tư A-share xôn xao: ngân hàng đầu tư Phố Wall bắt đầu 'định giá lại' chuỗi cung ứng phần cứng AI của Trung Quốc, với luận điểm rằng xuất khẩu module quang, máy chủ AI, và thiết bị mạng có thể trở thành động lực tăng trưởng mới cho thị trường chứng khoán nước này. Nhưng với tư cách là một Kiến trúc sư Quản trị DAO, tôi thấy một lỗ hổng lớn trong câu chuyện của họ: toàn bộ luận điểm dựa trên mô hình tập trung, nơi các nhà sản xuất Trung Quốc phục vụ các tập đoàn đám mây lớn (Microsoft, Google, Amazon) – trong khi thế giới đang chứng kiến sự trỗi dậy của mạng lưới tính toán phi tập trung (DePIN). Goldman Sachs đang nhìn vào quá khứ, hay họ đã bỏ lỡ tương lai? Bối cảnh: Goldman Sachs nhận định rằng Trung Quốc đang chuyển từ 'nội địa hóa' sang 'xuất khẩu' trong lĩnh vực phần cứng AI, dựa trên ba trụ cột: (1) module quang 800G/1.6T – nơi các công ty như Zhongji Innolight chiếm hơn 50% thị phần toàn cầu; (2) gia công máy chủ AI – các nhà máy tại Trung Quốc đại lục sản xuất 35-40% tổng số máy chủ AI thế giới; (3) thiết bị làm mát bằng chất lỏng và nguồn điện hiệu suất cao. Báo cáo này được đưa ra trong bối cảnh chi tiêu vốn của bốn 'ông lớn' đám mây Bắc Mỹ dự kiến đạt hơn 200 tỷ USD vào năm 2024, tăng 40% so với năm trước. Đây là một tín hiệu rõ ràng rằng vốn cổ truyền đang đổ vào cơ sở hạ tầng AI tập trung. Nhưng tôi muốn kể một câu chuyện khác – từ góc nhìn của một người đã thiết kế hệ thống quản trị cho một DAO đầu tư trị giá 50 triệu USD. Vào tháng 8/2024, tôi tham gia vào một dự án DePIN có tên 'Nexus Compute', nơi các thợ đào không chỉ khai thác token mà còn cung cấp sức mạnh tính toán GPU cho các mô hình AI quy mô nhỏ. Trong 6 tháng, mạng lưới này đã thu hút hơn 5.000 GPU từ các cá nhân trên khắp Đông Nam Á, Trung Đông, và châu Phi. Mỗi GPU là một 'nút' trong một DAO, và chủ sở hữu nhận được token dựa trên thời gian hoạt động và hiệu suất. Tại sao tôi kể điều này? Bởi vì trong khi Goldman Sachs tập trung vào các nhà máy khổng lồ ở Trung Quốc, họ bỏ qua một thực tế: các mạng lưới phi tập trung đang phá vỡ sự độc quyền về nguồn cung cấp sức mạnh tính toán AI. Thay vì phải mua máy chủ từ Foxconn, bạn có thể thuê GPU từ một người dùng ở Nairobi thông qua hợp đồng thông minh. Điều này làm giảm sự phụ thuộc vào một quốc gia duy nhất và tạo ra một thị trường cạnh tranh hơn. Điểm mấu chốt: Goldman Sachs đúng về mặt định lượng – xuất khẩu phần cứng AI của Trung Quốc đang tăng trưởng. Nhưng họ sai về mặt định tính khi cho rằng đây là 'cơ hội duy nhất'. Trong thực tế, cấu trúc của thị trường AI đang thay đổi từ 'mua sắm tập trung' sang 'thuê phi tập trung'. Các dự án như io.net, Akash, và Render Network đã chứng minh rằng mô hình DePIN có thể cung cấp sức mạnh tính toán với chi phí thấp hơn 30-50% so với các nhà cung cấp đám mây tập trung, đặc biệt là cho các tác vụ suy luận (inference) – vốn chiếm 70% nhu cầu AI. Hơn nữa, DePIN không bị ảnh hưởng bởi lệnh trừng phạt xuất khẩu: một GPU ở Ấn Độ hoặc Brazil có thể tham gia mạng lưới mà không cần quan tâm đến chính sách của Mỹ hay Trung Quốc. Đây là một lớp bảo vệ địa chính trị mà các nhà máy tại Trung Quốc không có. Tuy nhiên, tôi sẽ không lạc quan mù quáng. Trong kinh nghiệm vận hành DAO của mình, tôi nhận thấy DePIN có hai vấn đề lớn: (1) chất lượng dịch vụ không đồng nhất – các GPU cá nhân thường có độ trễ cao và thời gian hoạt động không ổn định; (2) quản trị – khi một DAO có hàng nghìn thành viên, việc đạt được đồng thuận về nâng cấp phần mềm hoặc phân phối phần thưởng là cực kỳ chậm chạp. Tỷ lệ bỏ phiếu trong các DAO DePIN thường dưới 5%, và các cá voi token nắm quyền kiểm soát thực sự. Đây là lý do tại sao tôi vẫn tin rằng các trung tâm dữ liệu tập trung sẽ thống trị thị trường AI trong 3-5 năm tới, đặc biệt là cho các mô hình đào tạo (training) yêu cầu băng thông cao và độ trễ thấp. Nhưng cho suy luận và các tác vụ nhẹ hơn, DePIN là một sự thay thế khả thi. Vậy nên, khi tôi đọc báo cáo của Goldman Sachs, tôi thấy một câu chuyện đang được kể một nửa. Họ nói về 'động lực xuất khẩu', nhưng không nói về 'động lực phi tập trung'. Họ nói về 'lợi thế cạnh tranh của Trung Quốc', nhưng không nói về 'sự phân tán rủi ro thông qua blockchain'. Trong khi các quỹ đầu tư truyền thống đang đổ tiền vào cổ phiếu Trung Quốc, các quỹ mạo hiểm tiền điện tử đang đổ tiền vào DePIN – và tôi tin rằng trong vòng 5 năm, hai thế giới này sẽ giao nhau. Liệu Goldman Sachs có bao giờ viết một báo cáo về 'các token DePIN AI'? Có lẽ, khi thị trường chứng minh rằng các mạng lưới phi tập trung có thể đạt được quy mô tương đương với các nhà máy ở Trung Quốc. Nhưng cho đến lúc đó, câu chuyện của họ vẫn chỉ là một nửa sự thật – và nửa còn lại đang được xây dựng bởi những người tin vào quản trị phi tập trung.