Jakarta, 2026. Tôi ngồi đây, giữa đống dữ liệu vĩ mô, lật lại một bài viết của Crypto Briefing về Stephen Miran. Một cái tên không mấy xa lạ với những ai theo dõi bóng ma của Milton Friedman. Miran đang gợi lại chủ nghĩa tiền tệ. Và tôi thấy mình dừng lại, suy nghĩ: Liệu đây là một sự trở lại của một học thuyết cổ điển, hay là một tín hiệu thực sự cho cách chúng ta nhìn nhận về stablecoin và cả crypto nói chung? Không phải mỗi ngày bạn đều thấy một lý thuyết kinh tế từ những năm 1970 được phủi bụi trong bối cảnh Fed đang chao đảo điều hành.
Hãy cùng tôi kéo một cái nhìn toàn cảnh. Bức tranh thanh khoản toàn cầu hiện tại đang ở trong một trạng thái cực kỳ kỳ lạ. Sau chu kỳ nới lỏng định lượng điên cuồng của thời Covid, Fed đã thắt chặt một cách quyết liệt, và rồi dừng lại. Lãi suất ở mức cao nhưng dòng tiền vẫn đang tìm đường chảy vào các tài sản rủi ro, bao gồm cả crypto. Điều này tạo ra một nghịch lý: Một mặt, chi phí vốn đắt đỏ; mặt khác, sự kỳ vọng về một sự xoay trục chính sách vào năm 2025-2026 vẫn đang thúc đẩy thị trường. Chính trong bối cảnh lưỡng lự này, những ý tưởng như của Miran – ủng hộ một quy tắc tiền tệ rõ ràng hơn, dựa trên tăng trưởng cung tiền – lại càng có sức nặng. Đối với tôi, một nhà phân tích vĩ mô, đây là mảnh ghép quan trọng nhất để hiểu tại sao stablecoin, một tài sản vốn được xem là 'kỹ thuật' lại đang bị chi phối bởi những cuộc tranh luận về chính sách.
Cốt lõi của vấn đề không nằm ở việc Miran có đúng hay không. Mà là việc ý tưởng của ông ta ném một ánh sáng xấu xa vào điểm mù lớn nhất của stablecoin: sự phụ thuộc vào uy tín chủ quyền của đồng đô la và chính sách của Fed. Khi tôi nhìn vào các giao thức như MakerDAO hay Aave, tôi thấy một hệ thống tài chính đang cố gắng tự động hóa quản lý rủi ro thanh khoản. Nhưng họ không thể tự động hóa được rủi ro chính sách. Một sự phục hưng của chủ nghĩa tiền tệ, nếu được áp dụng, sẽ có nghĩa là một môi trường lãi suất ít biến động hơn, có thể dự đoán được hơn. Điều này, về mặt lý thuyết, làm giảm chi phí duy trì các pool thanh khoản cho stablecoin như DAI. Nhưng nó cũng phơi bày một sự thật khó chịu: Giá trị của toàn bộ vũ trụ DeFi đang dựa trên một giả định về sự ổn định của một hệ thống tập trung – hệ thống của Fed.
Đây là lúc tôi phải đưa ra một góc nhìn phản trực giác, hay như tôi vẫn gọi là 'Contrarian Angle'. Hầu hết mọi người sẽ nhìn vào bài viết của Crypto Briefing và nghĩ: "Tuyệt, Miran sẽ làm Fed dễ tính hơn, stablecoin sẽ lên ngôi." Nhưng hãy nhìn kỹ hơn. Một sự phục hưng của chủ nghĩa tiền tệ thực tế lại là một gánh nặng cho ý tưởng 'decoupling' của crypto. Nếu Fed cuối cùng tìm ra một bộ quy tắc rõ ràng có thể kiểm soát lạm phát và ổn định nền kinh tế, thì sự hấp dẫn của một hệ thống tài chính phi tập trung, thoát khỏi sự kiểm soát của ngân hàng trung ương sẽ giảm đi đáng kể. Tôi nhớ lại năm 2022, khi Luna sụp đổ, bản chất của sự thất bại không phải là do Fed quá thắt chặt, mà là do một thiết kế cơ chế dựa trên một giả định sai lầm. Nếu Miran thành công, ông ta có thể đang vô tình cướp đi 'lý do tồn tại' của nhiều stablecoin thuật toán và thậm chí là cả Ethereum Layer-2 – vốn được quảng cáo là nơi trú ẩn khỏi sự tùy tiện của chính sách tiền tệ. Một nghịch lý thú vị: Một chính sách 'ổn định' có thể giết chết chính động lực cho sự đổi mới phi tập trung mà chúng ta đang có.
Vậy, lời khuyên của tôi sau khi phân tích toàn bộ bức tranh này là gì? Đừng vội mua vào câu chuyện về một sự bùng nổ mới cho stablecoin. Hãy coi đây là một tín hiệu cảnh báo. Chu kỳ thị trường hiện tại, với sự phấn khích về ETF và sự kỳ vọng vào các chính sách thân thiện, đang che giấu một sự thật khó nuốt trôi: Chúng ta đang chứng kiến một cuộc chiến ý thức hệ về bản chất của tiền tệ. Liệu chúng ta có đang chứng kiến sự kết thúc của kỷ nguyên tiền tệ tự do và sự trở lại của một kỷ nguyên quy tắc cứng nhắc do một nhóm nhỏ các nhà kỹ trị quyết định? Câu trả lời, tôi e rằng, sẽ không đến từ các smart contract, mà từ một cuộc họp báo của Fed tại Washington D.C.
