Khi tôi nhìn vào làn sóng Pokémon card NFT đang dậy sóng trên các sàn giao dịch, tôi thấy điều ngược lại với tất cả mọi người: đây không phải là tín hiệu phục hồi của thị trường NFT, mà là một bài kiểm tra về lòng tin vào chuỗi khối – và câu trả lời có thể khiến bạn thất vọng.
Hãy quay lại vài tháng trước. Một bức ảnh chụp lá bài Pokémon holographic Charizard phiên bản đầu tiên được đấu giá trên nền tảng token hóa, giá chạm mốc 300.000 USD. Người mua nhận được một NFT đại diện cho quyền sở hữu lá bài thật đang được cất giữ trong két sắt của một công ty bảo quản tại Delaware. Trên Twitter, hàng loạt bài viết khoe ‘mua được Pokémon card trên blockchain’, hashtag #NFTsAreBack trending trở lại. Nhưng nếu bạn nhìn vào dữ liệu on-chain, bạn sẽ thấy: tổng khối lượng giao dịch của các NFT collectible trong tháng đó chỉ tăng 12% so với quý trước, trong khi số lượng ví mới tham gia gần như bằng 0. Điều này có nghĩa là gì? Có một nhóm người cũ đang chơi lại, nhưng dòng tiền mới thì không đến.
Bối cảnh ở đây rất quan trọng. Pokémon card là một trong những thị trường sưu tầm vật lý lớn nhất thế giới, với các lá bài hiếm có giá trị lên tới hàng triệu USD. Năm 2020-2021, trong đại dịch, thị trường này bùng nổ khi các nhà đầu tư lướt sóng đổ vào. Nhưng sau đó, thị trường lao dốc vì gian lận, làm giả và chi phí bảo hiểm tăng cao. Đến năm 2024, một số nền tảng blockchain như Courtyard.io, Collectibles.com bắt đầu cung cấp dịch vụ token hóa: bạn gửi lá bài thật vào kho của họ, họ đúc một NFT tương ứng, và bạn có thể giao dịch NFT đó trên thị trường thứ cấp. Về mặt lý thuyết, điều này giải quyết vấn đề thanh khoản và xác thực. Về mặt thực tế, nó tạo ra một lớp phụ thuộc mới – và đó là nơi câu chuyện bắt đầu thú vị.
Cốt lõi của vấn đề nằm ở cơ chế tin cậy. Khi bạn mua một NFT Pokémon card, bạn không sở hữu lá bài đó. Bạn sở hữu một token trên blockchain, token này trỏ đến một hợp đồng thông minh, hợp đồng thông minh trỏ đến một cơ sở dữ liệu của nền tảng, và cơ sở dữ liệu đó khẳng định rằng lá bài thật đang nằm trong két của họ. Có ít nhất ba điểm yếu trong chuỗi này: (1) nền tảng có thể bị hack hoặc phá sản, (2) lá bài có thể bị hư hỏng, mất cắp hoặc bị thay thế bằng bản sao, (3) quy trình giám định, phân loại và bảo hiểm không được minh bạch trên blockchain. Trong 16 năm quan sát ngành, tôi đã chứng kiến ít nhất bốn vụ sụp đổ của các nền tảng token hóa tài sản thực – và điểm chung của tất cả là lời hứa ‘tài sản được bảo quản an toàn’ không bao giờ được kiểm chứng độc lập.
Góc nhìn phản trực giác ở đây là: sự phổ biến của Pokémon card NFT thực ra đang làm suy yếu chính luận đề về tính phi tập trung. Bởi vì thay vì đưa giá trị lên chuỗi một cách nguyên bản (như CryptoPunks hay Art Blocks), nó lại tạo ra một cầu nối yếu ớt giữa thế giới vật lý và kỹ thuật số. Khi bạn mua một NFT PFP, bạn sở hữu hoàn toàn tác phẩm nghệ thuật trên blockchain – không ai có thể tịch thu hay làm giả nó (trừ khi hợp đồng có lỗi). Nhưng với Pokémon card NFT, bạn đang đặt cược vào uy tín của một công ty bảo quản mà bạn không kiểm soát được. Đây không phải là ‘tự chủ tài sản’, mà là ‘tự chủ token’ – một sự khác biệt tinh tế nhưng mang tính cách mạng.
Vậy điều gì thực sự đang xảy ra? Từ kinh nghiệm tư vấn narrative cho các dự án NFT, tôi nhận thấy làn sóng này được thúc đẩy bởi hai yếu tố: (1) nỗi nhớ tuổi thơ của thế hệ Millennials – những người sẵn sàng trả giá cao để sở hữu một phần ký ức, và (2) sự tuyệt vọng của các sàn giao dịch NFT khi tìm kiếm ‘utility’ mới sau khi thị trường PFP sụp đổ. Họ cần một câu chuyện để bán, và Pokémon là một trong những IP mạnh nhất thế giới. Nhưng hãy nhìn vào con số: theo dữ liệu từ CryptoSlam, doanh số bán NFT collectible trong quý 2/2025 chỉ đạt 1,2 tỷ USD, giảm 67% so với cùng kỳ năm 2021. Trong khi đó, thị trường Pokémon card vật lý vẫn giao dịch khoảng 5 tỷ USD mỗi năm. Token hóa chỉ chiếm một phần nhỏ, và phần lớn giao dịch NFT là giữa các nhà đầu cơ chứ không phải người sưu tầm thực thụ.
Takeaway của tôi là: Pokémon card NFT là một thí nghiệm thú vị về việc số hóa tài sản sưu tầm, nhưng nó không phải là tương lai của NFT. Nó là một sản phẩm tài chính lai giữa ký ức và kỹ thuật, được duy trì bởi lòng tin vào một bên thứ ba tập trung. Nếu bạn muốn đầu tư, hãy tự hỏi: bạn tin ai hơn – một công ty bảo quản ở Delaware, hay một hợp đồng thông minh đã được kiểm toán? Câu trả lời sẽ quyết định bạn có nên tham gia hay không. Còn tôi, tôi sẽ đứng ngoài và quan sát điểm đứt gãy tiếp theo của chuỗi tin cậy này. Bởi vì trong lịch sử, khi một thị trường phụ thuộc vào niềm tin vào một tổ chức duy nhất, nó luôn kết thúc bằng một vụ sụp đổ.
