Chỉ còn 217 block trước hạn chót. Trong 1.806 block gần nhất, chỉ có 47 block cài cờ ủng hộ BIP-110, tương đương 2,6%. Trong khi đó, tác giả của đề xuất đang hô hào người dùng ngừng chạy Bitcoin Core, còn Michael Saylor lại khuyên những người ủng hộ nên dừng cuộc chơi. Hai bên đều mô tả cùng một mốc block 961.632, nhưng mỗi người nhìn thấy một kết cục khác nhau.
Bối cảnh của cuộc chiến
BIP-110 là một bản soft fork tạm thời, giới hạn dung lượng dữ liệu mà mỗi giao dịch Bitcoin được phép mang theo. Nó không nằm trong Bitcoin Core, mà được phát hành trong Bitcoin Knots – một nhánh phần mềm nhỏ hơn, do Luke Dashjr và cộng đồng xung quanh ông duy trì. Tác giả ẩn danh Dathon Ohm tuyên bố rằng việc kích hoạt tín hiệu bắt buộc (mandatory signaling) sẽ bắt đầu trong 290 block. Sau mốc đó, các thợ đào phải đặt versionbit 4 trong block header. Bất kỳ block nào thiếu cờ này sẽ bị coi là không hợp lệ trong mắt các node chạy BIP-110. Ohm đi xa hơn khi nói: người dùng không nên chạy Bitcoin Core, vì nó sẽ trở nên không an toàn, và các thợ đào dùng Core có thể tạo ra những block không hợp lệ trên một chuỗi "không mạch lạc" và bị quét sạch, kéo theo cả tiền thưởng.
Nhưng tôi đã đọc kỹ trang bip110.org. Không có dòng nào nói Core mất an toàn. Trang web này chỉ trình bày BIP-110 như một biện pháp hạn chế dữ liệu tùy tiện, đúng chủ đề của cuộc tranh luận về spam blockspace. Đây là lần đầu tiên tôi thấy một đề xuất soft fork tự mô tả là "sửa lỗi nghiêm trọng" trong tweet, nhưng lại không hề nhắc đến các lỗi đó trong tài liệu chính thức. Trong mật mã học, sự khác biệt giữa tài liệu công khai và lời nói ngoài lề là nơi mà vấn đề bắt đầu.
Dữ liệu không ủng hộ lời cảnh báo
Hãy nhìn vào con số. Tại block 961.022, trang theo dõi của dự án ghi nhận 38 block tín hiệu, tỷ lệ 2,70%. Đến block 961.421, con số này là 47 trên 1.806 block, tức 2,60%. Như vậy, trong 392 block, chỉ có thêm 8 tín hiệu mới. Tỷ lệ không những không tăng mà còn nhích xuống. Để đạt lock-in sớm, cần 1.109 block tín hiệu trong chu kỳ. Với 217 block còn lại, con số tối đa có thể đạt là 263. Chưa có một chu kỳ hai tuần nào kể từ tháng 12 vượt qua mức 1,29%. Dữ liệu không nói dối. Đề xuất này chưa bao giờ có được sự ủng hộ của thợ đào. Vậy mà chính tác giả lại cảm ơn "nhiều thợ đào" đã bắt đầu tín hiệu? Tỷ lệ 2,6% đang nói ngược lại.
Hai phe, cùng một cơ chế
Luke Dashjr, người duy trì Bitcoin Knots, nói với BeInCrypto rằng kết quả đã an bài. Theo ông, thợ đào nào không tín hiệu sẽ mất toàn bộ phần thưởng. Những block không hợp lệ họ tạo ra chỉ có tác dụng gây hiểu lầm cho các node chưa cập nhật. Dashjr còn nói rằng việc phát hành Knots mà không kèm BIP-110 cũng chẳng thay đổi được lịch trình, và không có sự chống đối đáng kể nào với thay đổi này.
Michael Saylor đọc cùng một cơ chế và đưa ra kết luận ngược lại. Ông nói rằng tại block 961.632, các node chạy BIP-110 sẽ từ chối những block không có tín hiệu. Trừ khi các thợ đào lớn đảo ngược quyết định, Bitcoin sẽ tiếp tục vận hành như bình thường, còn BIP-110 sẽ tự chết hoặc tách thành một chuỗi phụ chẳng còn liên quan. Saylor nhiều tuần qua liên tục cảnh báo về sự trung lập của Bitcoin. Adam Back, CEO Blockstream, còn thẳng thừng hơn: đề xuất này "ngu ngốc, không hoạt động, và thất bại hoàn toàn về mặt đồng thuận kỹ thuật", trái ngược hoàn toàn với SegWit – thứ từng có cả đồng thuận kỹ thuật lẫn hệ sinh thái.
Điểm mù của câu chuyện "an toàn"
Ở đây tôi muốn dừng lại một chút. Khi một nhóm phát triển nói rằng phần mềm chính thống "sẽ trở nên không an toàn", người dùng thường có xu hướng hoảng sợ. Nhưng trong hơn 15 năm làm việc với mật mã và hạ tầng blockchain, tôi chưa từng thấy trường hợp nào một soft fork được cho là "khắc phục lỗi nghiêm trọng" lại không công bố chi tiết kỹ thuật ngay trong tài liệu chính thức. Càng không có trường hợp nào một thay đổi được coi là khẩn cấp lại chỉ thu hút được 2,6% số block trong chu kỳ kéo dài nhiều tháng. Tương quan không phải nhân quả. Việc một người có ảnh hưởng nói "Core sẽ không an toàn" không có nghĩa là Core thực sự mất an toàn. Nó có thể chỉ là chiến thuật gây sức ép trong bối cảnh phe ủng hộ BIP-110 đang thua về số lượng.
Kịch bản cuối tuần
Báo cáo của BeInCrypto hôm thứ Tư đã chỉ ra rằng việc kích hoạt tự nguyện là bất khả thi. Nhưng điều đó không có nghĩa là kịch bản tách chuỗi biến mất. Ngược lại, nguy cơ tách chuỗi trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Nếu các node chạy BIP-110 – dù chỉ là một thiểu số nhỏ – nhất quyết từ chối những block không có versionbit 4 vào đúng block 961.632, họ sẽ tự tạo ra một chuỗi riêng. Chuỗi đó có thể không có thợ đào lớn nào bảo vệ, nhưng nó vẫn có giá trị trong mắt những người tin tưởng tuyệt đối vào đề xuất này.
Điều khiến tôi trăn trở không phải là việc có hay không một chuỗi tách ra. Mà là các sàn giao dịch sẽ xử lý lịch sử phân nhánh như thế nào. Với kinh nghiệm theo dõi các sự kiện tương tự, tôi biết thanh khoản thường đổ dồn về chuỗi có nhiều thợ đào và sự công nhận hơn. Nhưng trong ngắn hạn, giá của token trên chuỗi phụ có thể bị đẩy lên do đầu cơ. Người nắm giữ Bitcoin sẽ phải đối mặt với một câu hỏi khó: họ có cần phải làm gì trước block 961.632 không? Hay họ chỉ cần đợi thị trường tự phân định?
Takeaway
Tôi không có câu trả lời chắc chắn cho cuộc chiến này. Nhưng dữ liệu on-chain đang kể một câu chuyện rõ ràng: BIP-110 chưa bao giờ có được sự ủng hộ của đa số. Việc nó có biến thành một chuỗi tách rời hay không sẽ phụ thuộc vào việc các thợ đào nhỏ có dám đi ngược lại mạng lưới chính hay không. Còn với những người nắm giữ Bitcoin, thông điệp của tôi rất đơn giản: hãy kiểm tra xem sàn giao dịch của bạn hỗ trợ chuỗi nào, và chuẩn bị tinh thần cho một cuối tuần đầy biến động. Trong thị trường tăng, mọi người thường quên rằng hạ tầng kỹ thuật vẫn luôn có thể gây ra những cú sốc bất ngờ. Lần này, cú sốc không đến từ hợp đồng thông minh, mà đến từ một đề xuất thay đổi một dòng mã trong block header.
