Aster DEX niêm yết Marscoin vĩnh viễn: Điều mà bản tin không nói với bạn

Có một loại tài sản mà người bán gọi là "kỷ nguyên mới", trader gọi là "cơ hội", còn tôi, sau mười ba năm đọc mã nguồn của những thứ sắp sập, gọi là một điểm yếu chưa được vá. Aster DEX vừa niêm yết hợp đồng vĩnh viễn cho Marscoin, một meme coin không có dòng tiền, không có thanh khoản sâu, và không có bất kỳ lý do kỹ thuật nào để tồn tại ngoài câu chuyện. Thị trường đang tăng, và chính xác vì thị trường đang tăng, rủi ro trở thành một thứ xa xỉ mà không ai muốn nhìn vào. Tôi đã dành phần lớn sự nghiệp để audit các hợp đồng phái sinh trên DEX. Điều tôi sắp nói không phải là dự đoán giá. Nó là bản đồ những lỗ hổng cấu trúc bên trong một sản phẩm được tiếp thị như một cuộc cách mạng. ICOs: nơi lỗ hổng được viết bằng tiền. Hồi 2017, khi tôi còn là sinh viên, tôi đã dành bốn tháng để đọc mã nguồn Golem và tìm ra ba lỗ hổng trong hợp đồng batch transfer. Không ai trả tiền cho tôi. Nhưng bài học thì miễn phí: những thứ được gọi là "đổi mới" thường chỉ là một lớp sơn mới trên cùng một cấu trúc lỗi. Hôm nay, cũng vậy, một DEX niêm yết hợp đồng vĩnh viễn cho một đồng meme coin. Bề ngoài, đó là câu chuyện về sự mở rộng của thị trường phái sinh. Bên trong, đó là câu chuyện về thanh khoản mỏng, oracle có thể bị thao túng, và một quỹ bảo hiểm có thể không tồn tại. Trước khi đi sâu, tôi cần đặt bối cảnh. Marscoin là gì? Điều đó gần như không quan trọng. Nó là một meme coin, sinh ra từ câu chuyện về Sao Hỏa, được bơm thanh khoản trên các sàn DEX, và giá trị của nó được quyết định bởi sự chú ý của cộng đồng chứ không phải bởi doanh thu hay công nghệ. Aster DEX, ngược lại, là một sàn giao dịch phi tập trung đang đặt cược vào xu hướng meme coin. Việc niêm yết hợp đồng vĩnh viễn — một sản phẩm phái sinh không có ngày đáo hạn — cho một tài sản như Marscoin giống như bán bảo hiểm cho một ngôi nhà đang cháy. Hợp đồng vĩnh viễn không phải là một thị trường mới. Nó là một thị trường phái sinh. Người mua không nhận Marscoin vật chất; họ nhận một vị thế có đòn bẩy, được neo theo giá Marscoin. Và điều đó có nghĩa là: giá của hợp đồng sẽ được xác định bởi một oracle, và sự an toàn của cả sàn giao dịch phụ thuộc vào chất lượng của oracle đó. Tôi đã thấy những sàn giao dịch chết vì ít hơn thế. Hãy cùng tôi mổ xẻ một hợp đồng vĩnh viễn điển hình. Nó có những thành phần sau: một cơ chế định giá, một mô hình ký quỹ, một công cụ thanh lý, một quỹ bảo hiểm, và một công thức tính funding rate. Năm thành phần này có thể tạo nên một thị trường lành mạnh, hoặc có thể tạo nên một cỗ máy chuyển tiền từ những người không hiểu rủi ro sang những người hiểu rất rõ. Vấn đề không nằm ở việc Aster DEX có ý định lừa đảo hay không. Vấn đề nằm ở cấu trúc: một meme coin có thanh khoản mỏng không thể hỗ trợ một thị trường phái sinh an toàn, trừ khi giao thức xây dựng các lớp phòng thủ cực kỳ đắt đỏ. Và những lớp phòng thủ đó không xuất hiện trong bản tin. Vấn đề thứ nhất là oracle. Một hợp đồng vĩnh viễn cần một nguồn giá. Với Bitcoin hay Ethereum, đây là bài toán đã được giải quyết: Chainlink, Pyth, hoặc một tập hợp các sàn giao dịch lớn. Với Marscoin, một đồng meme coin giao dịch trên các pool thanh khoản nông, làm sao để có một oracle đáng tin cậy? Nếu Aster DEX sử dụng TWAP từ một DEX thanh khoản nông, một kẻ tấn công có thể dùng flash loan để đẩy giá spot lên hoặc xuống trong một block duy nhất. Khi oracle bị lệch, các vị thế sẽ bị thanh lý ở mức giá không phản ánh giá thật. Kẻ tấn công không cần phá mã nguồn. Họ chỉ cần phá dữ liệu đầu vào. Tôi không nói điều này là giả thuyết. Tôi đã audit những hợp đồng có lỗ hổng chính xác như vậy, và trong mỗi trường hợp, đội ngũ phát triển đều nói cùng một câu: "chúng tôi không nghĩ ai đó có thể làm điều này." Thực tế là: nếu thanh khoản đủ nông, ai đó sẽ làm. Vấn đề thứ hai là thanh lý. Hợp đồng vĩnh viễn hoạt động dựa trên khái niệm ký quỹ. Bạn gửi 10 USDC, mở vị thế 500 USDC với đòn bẩy 50 lần. Nếu giá đi ngược lại 2%, bạn bị thanh lý. Cơ chế thanh lý phải xác định ai bị thanh lý, ở mức giá nào, và ai nhận phần tài sản bị thanh lý. Trong một thị trường thanh khoản tốt, quá trình này diễn ra tuần tự và có trật tự. Trong một meme coin, giá có thể sụp 30% trong vài phút. Lệnh thanh lý không thể khớp với đủ thanh khoản, dẫn đến cái gọi là thanh lý xã hội hóa — khoản lỗ được chia cho tất cả mọi người trong pool. Đối với người dùng bình thường, điều này có nghĩa là bạn có thể mất tiền ngay cả khi bạn không bị thanh lý. Bạn chỉ cần ở trong cùng một hệ thống. Và câu hỏi lớn hơn: quỹ bảo hiểm ở đâu? Các sàn lớn như dYdX hay Binance xây dựng quỹ bảo hiểm để hấp thụ thua lỗ khi thanh lý không thể khớp lệnh. Nhưng một DEX mới, tập trung vào meme coin, có bao nhiêu vốn trong quỹ bảo hiểm của họ? Không ai công bố. Nếu quỹ bảo hiểm cạn kiệt, giao thức sẽ dùng cơ chế gì? Depeg? Cắt lỗ xã hội hóa? In thêm token? Tôi không thể biết, vì hợp đồng không được công bố chi tiết. Và đó chính là vấn đề: trong một thị trường phái sinh, sự không chắc chắn không phải là một lựa chọn, nó là một khoản nợ tiềm ẩn mà ai đó sẽ phải trả. Vấn đề thứ ba là thanh khoản. Một thị trường phái sinh không thể hoạt động nếu thiếu thanh khoản hai chiều — người bán khống và người mua. Với một meme coin, hầu hết những người nắm giữ đều ở phe mua. Họ mua và giữ, hiếm khi bán khống. Điều này tạo ra một cấu trúc thị trường lệch về một phía, làm tăng funding rate. Funding rate cao có thể tạo ra lợi nhuận hấp dẫn cho người bán, nhưng cũng tạo ra một vòng xoáy: giá tăng, funding rate tăng, người bán vào, áp lực bán mạnh, giá giảm. Sự biến động của meme coin chỉ phóng đại chu kỳ này. Tôi gọi đó là vũ điệu của những con thiêu thân — nó đẹp, nhưng nó kết thúc bằng lửa. Cuối cùng là đòn bẩy. Đòn bẩy cao không phải là vấn đề nếu tài sản cơ sở có thanh khoản sâu và biến động thấp. Nhưng một meme coin có thể biến động 50% trong một ngày. Với đòn bẩy 20 lần, một chuyển động 5% là đủ để quét sạch một tài khoản. Điều này giống như lái xe đua trên đường băng ngắn — bạn không có phanh, và đoạn đường kết thúc bất ngờ. Tôi muốn nói rõ: tôi không nói Aster DEX sẽ sụp đổ. Tôi cũng không nói Marscoin nhất định sẽ về không. Tôi đang nói về một cấu trúc rủi ro mà các nhà đầu tư bán lẻ không được trang bị để hiểu. Và tôi đang nói về một xu hướng lớn hơn: meme coin đang trở thành một phần của nền kinh tế phái sinh, và mỗi bước đi theo hướng đó đều làm tăng thêm độ phức tạp, trong khi không hề làm tăng thêm sự an toàn. Để tôi kể cho bạn nghe về một lần audit gần đây. Một giao thức phái sinh trên một chuỗi lớn, tôi được thuê để kiểm tra hợp đồng funding rate. Bề ngoài, công thức tính funding rate trông hoàn toàn hợp lý. Nhưng khi tôi mô phỏng các tình huống biến động mạnh, tôi phát hiện ra rằng công thức này cho phép một người dùng thao túng giá trị funding rate bằng cách mở một vị thế lớn ở đúng thời điểm tính phí. Kẻ tấn công có thể khiến toàn bộ những người nắm giữ vị thế ngược lại phải trả một khoản phí khổng lồ, trong khi bản thân họ chỉ mất một phần nhỏ chi phí trượt giá. Đội ngũ phát triển đã rất sốc. Họ không nhìn thấy điều đó vì họ không kiểm tra dữ liệu lịch sử ở những thời điểm biến động. Tôi đã thấy điều này ở những giao thức lớn, có đội ngũ kỹ thuật giỏi, có ngân sách hàng triệu đô la. Bây giờ hãy tưởng tượng điều tương tự xảy ra trên một hợp đồng meme coin vừa được niêm yết, với một quỹ thanh khoản nông và một oracle có thể bị thao túng. Đó không phải là một kịch bản. Đó là một công thức. Nhiều người tin rằng DEX an toàn hơn sàn tập trung vì không cần tin tưởng bên thứ ba. Đây là một ảo tưởng nguy hiểm. Sàn tập trung có một bên vận hành chịu trách nhiệm; họ có thể bị kiện, bị phạt, hoặc ít nhất là bị mất uy tín. Một DEX không có trách nhiệm pháp lý, không có bộ phận hỗ trợ, không có hotline. Khi hợp đồng thông minh sụp đổ, bạn không thể gọi cho ai. "Code is law" nghe rất hay, cho đến khi bạn trở thành nạn nhân của một lỗi trong code. Lúc đó, luật pháp duy nhất là luật của kẻ mạnh hơn. Một false flag, cả pool sập. Tôi dùng cụm từ này để chỉ các cuộc tấn công thanh khoản, trong đó kẻ tấn công thao túng giá spot để kích hoạt thanh lý hàng loạt, sau đó mua lại tài sản với giá chiết khấu. Họ không cần phá mã nguồn. Họ chỉ cần phá oracle, hoặc phá niềm tin. Điều này đã xảy ra trong quá khứ, ở những giao thức lớn hơn nhiều so với Aster DEX. Và nó sẽ xảy ra lần nữa, bởi vì meme coin là mảnh đất màu mỡ nhất cho loại tấn công này. Một thị trường phái sinh dựa trên một tài sản không có thanh khoản sâu không phải là một thị trường. Nó là một trò chơi tổng bằng không, trong đó người có vốn lớn nhất và hiểu biết kỹ thuật nhất sẽ thắng. Tất cả những người khác sẽ trả tiền. Nhưng có một điểm mù khác, tinh tế hơn, và tôi muốn dừng lại ở đó. Sự khan hiếm thanh khoản không phải là vấn đề kỹ thuật, mà là vấn đề kinh tế học. Một DEX phái sinh meme coin phải cạnh tranh với các sàn lớn như Binance hay Bybit, nơi đã có sẵn thanh khoản khổng lồ cho các đồng meme nổi tiếng. Nếu một người dùng muốn giao dịch hợp đồng vĩnh viễn SHIB, họ có thể làm điều đó trên Binance với độ trễ thấp và thanh khoản sâu. Tại sao họ lại chọn một DEX không tên tuổi với hợp đồng chưa được kiểm toán? Câu trả lời duy nhất: vì họ bị hấp dẫn bởi một meme coin mới, và họ không hiểu rủi ro. Và đó chính là mảnh đất màu mỡ cho những kẻ săn mồi. Hãy nhìn vào các vụ sập trong quá khứ. Mango Markets, một trong những giao thức phái sinh nổi tiếng nhất, đã bị tấn công vào tháng 10 năm 2022. Kẻ tấn công đã thao túng oracle bằng cách bơm giá của token MNGO lên gấp nhiều lần, sau đó mở một vị thế khổng lồ và rút toàn bộ thanh khoản từ giao thức. Giao thức đó đã hoạt động được hơn một năm, có đội ngũ phát triển có tên tuổi, có quỹ đầu tư lớn. Vậy mà nó sụp đổ trong một giao dịch duy nhất. Bây giờ, hãy thử tưởng tượng điều tương tự xảy ra với một meme coin trên một DEX ít tên tuổi hơn. Không cần phải là thiên tài để thấy được kết cục. Tôi không có quyền truy cập vào hợp đồng của Aster DEX, và tôi cũng không tuyên bố rằng nó có lỗ hổng. Nhưng tôi có thể nói rằng: một hợp đồng vĩnh viễn cho meme coin là một trong những sản phẩm phức tạp nhất mà tôi từng thấy, và nó đòi hỏi một mức độ kỹ thuật và quản lý rủi ro mà hầu hết các DEX meme coin không có. Nếu họ không công bố oracle, không công bố cơ chế thanh lý, không công bố quỹ bảo hiểm, thì đó không phải là sự thiếu sót thông tin. Đó là một tín hiệu. Tôi thường được hỏi: làm thế nào để biết một giao thức có an toàn hay không? Câu trả lời của tôi rất đơn giản: hãy đọc hợp đồng. Nếu bạn không thể đọc, hãy thuê người đọc hộ. Và nếu bạn không thể trả lời ba câu hỏi sau, bạn không nên gửi tiền vào: một, giá được lấy từ đâu và nó có thể bị thao túng không? Hai, điều gì xảy ra khi thanh lý đồng loạt? Ba, ai chịu tổn thất khi quỹ bảo hiểm cạn kiệt? Nếu bạn không thể trả lời, thì bạn chính là thanh khoản của người khác. Thị trường tăng giá là nơi rủi ro được tài trợ bởi lòng tham. Aster DEX đang làm một công việc kinh doanh rất hợp lý: cung cấp một sản phẩm mà người dùng đang yêu cầu. Nhưng với tư cách là một auditor, tôi không thể khuyên bạn giao dịch trên một nền tảng không công bố oracle, không công bố cơ chế thanh lý, và không công bố quỹ bảo hiểm. Tôi có thể nói điều này: meme coin là nơi lỗ hổng được viết bằng thanh khoản. Một false flag, cả pool sập. Và khi pool sập, những người đứng ngoài cuộc sẽ nói rằng đó là điều tất yếu. Nhưng nó không phải là tất yếu. Nó là một sự lựa chọn — sự lựa chọn của những người xây dựng một sản phẩm phái sinh trên một nền móng không thể chịu tải. Tôi sẽ kết thúc bằng một câu hỏi, không phải bằng một lời khuyên. Nếu bạn là một trong những người đang cân nhắc giao dịch hợp đồng vĩnh viễn Marscoin, hãy tự hỏi: bạn có biết oracle của họ là gì không? Bạn có biết điều gì xảy ra nếu giá Marscoin giảm 40% trong một giờ không? Bạn có biết ai sẽ trả tiền nếu quỹ bảo hiểm không đủ không? Nếu câu trả lời là không, thì bạn không cần một bài phân tích. Bạn cần một tấm gương. Và nếu bạn vẫn muốn giao dịch, hãy nhớ rằng: trong thị trường này, có hai loại người — người đọc hợp đồng và người bị hợp đồng đọc. Tôi hy vọng bạn thuộc loại đầu tiên.