Tôi vẫn nhớ cảm giác hồi hộp khi nhìn vào biểu đồ Bitcoin vào tháng 5 năm 2022. Thị trường đang đổ máu, và Michael Saylor, người đàn ông mà tôi từng ngưỡng mộ, lại đang đăng một dòng tweet mơ hồ: 'Doing Business.' Khi đó, tôi là một nhà phân tích trẻ tuổi, đầy nhiệt huyết với lý tưởng phi tập trung. Nhưng sau khi audit mã nguồn của một dự án 'bom tấn' và thấy nó sụp đổ chỉ sau một đêm, tôi nhận ra sự khác biệt giữa một tín đồ và một kẻ mù quáng. Hôm nay, khi Strategy lại một lần nữa tung ra tín hiệu tương tự, với 40 tỷ đô la tiền mặt và 9 tỷ đô la lỗ chưa thực hiện, tôi thấy mình không thể chỉ đơn thuần reo hò. Đây là lúc chúng ta cần nhìn xuyên qua lớp sương mù của sự phấn khích thị trường tăng giá, để thấy được bộ xương kỹ thuật và những rủi ro tiềm ẩn đang ấp ủ dưới lớp vỏ hào nhoáng.
Trong thế giới blockchain, nơi mà sự đồng thuận phi tập trung là linh hồn, việc một cá nhân duy nhất như Michael Saylor có thể điều khiển một cỗ máy tài chính khổng lồ như Strategy (trước đây là MicroStrategy) là một nghịch lý thú vị. Saylor không chỉ là một CEO; anh ta là một 'Evangelist' — một người truyền giáo — tin vào sức mạnh của Bitcoin như một tài sản dự trữ. Nhưng sự thật là, chiến lược của anh ta, dù đầy cảm hứng, lại dựa trên một nền tảng đầy rủi ro: vay nợ để mua Bitcoin. Kể từ năm 2020, Strategy đã liên tục phát hành trái phiếu chuyển đổi và cổ phiếu để huy động vốn, sau đó dùng số tiền đó để mua Bitcoin. Điều này biến công ty thành một 'quỹ đầu tư Bitcoin có đòn bẩy' khổng lồ, nơi giá trị cổ phiếu của nó gần như dao động song song với giá Bitcoin. Sự kiện gần đây, khi Saylor đăng một biểu đồ bí ẩn trên X (trước đây là Twitter), đã làm dấy lên đồn đoán rằng Strategy sẽ lại 'xả' 40 tỷ đô la tiền mặt để mua thêm Bitcoin. Đây không chỉ là một tin tức thị trường; nó là một bài kiểm tra về niềm tin, về sự bền vững của một mô hình kinh tế đầy tham vọng.
Đi sâu vào phân tích, tôi thấy mình bị thu hút bởi một sự thật phản trực giác: chiến lược 'mua và giữ' của Strategy, dù được tôn vinh như một biểu tượng của sự kiên định, thực chất lại là một canh bạc với đòn bẩy tài chính cực kỳ nguy hiểm. Hãy nhìn vào con số: 40 tỷ đô la tiền mặt nghe có vẻ mạnh mẽ, nhưng nó chỉ là một phần nhỏ so với khoản lỗ chưa thực hiện 9 tỷ đô la. Điều này có nghĩa là, nếu giá Bitcoin giảm thêm 10% từ mức hiện tại (khoảng 95.000 đô la), khoản lỗ sẽ tăng lên đáng kể, đẩy công ty vào tình trạng 'thua lỗ trên giấy tờ' khủng khiếp hơn. Theo kinh nghiệm audit của tôi, khi một công ty có tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu cao như Strategy, và tài sản cốt lõi của nó là một tài sản biến động mạnh, thì bất kỳ cú sốc thị trường nào cũng có thể gây ra hiệu ứng domino. Nếu Bitcoin giảm xuống dưới mức giá trung bình mà Strategy mua vào (ước tính khoảng 30.000-40.000 đô la, dựa trên các đợt mua trước đây), công ty sẽ phải đối mặt với nguy cơ vỡ nợ, buộc phải bán tháo Bitcoin để trả nợ, tạo ra một vòng xoáy giảm giá. Đây không phải là kịch bản viễn tưởng; nó từng xảy ra với các quỹ đầu cơ sử dụng đòn bẩy trong quá khứ. Saylor, với tư cách là một 'Evangelist', có thể tin rằng Bitcoin sẽ luôn tăng, nhưng thị trường không bao giờ vận hành dựa trên niềm tin. Dữ liệu lịch sử cho thấy, ngay cả những tài sản mạnh nhất cũng có thể trải qua những đợt điều chỉnh 80%. Vậy, liệu Strategy có đủ sức chịu đựng một cơn bão như vậy không? Câu trả lời, dựa trên phân tích của tôi, là không chắc chắn.
Tuy nhiên, tôi không muốn chỉ đơn thuần chỉ trích. Là một người tin vào sự tiến bộ, tôi thấy có một góc nhìn khác, một 'Contrarian Angle' thú vị. Có thể, Saylor không chỉ đơn thuần là một con bạc; anh ta đang xây dựng một 'cỗ máy in tiền' dựa trên sự chênh lệch giữa giá trị sổ sách và giá trị thị trường của cổ phiếu Strategy. Hãy nghĩ về điều này: khi cổ phiếu Strategy giao dịch với mức phí bảo hiểm cao hơn so với giá trị Bitcoin mà nó nắm giữ, công ty có thể phát hành thêm cổ phiếu, dùng số tiền đó để mua Bitcoin, và ngay lập tức tạo ra giá trị cho cổ đông cũ. Đây là một vòng lặp 'tích cực' trong thị trường tăng giá. Nhưng nó cũng là một 'con dao hai lưỡi'. Trong thị trường gấu, khi cổ phiếu giao dịch với mức chiết khấu, vòng lặp này sẽ đảo ngược, gây ra sự phá hủy giá trị khủng khiếp. Sự khéo léo của Saylor nằm ở chỗ anh ta biết cách tận dụng tâm lý thị trường. Những dòng tweet 'Doing Business' của anh ta không chỉ là một thông báo; chúng là một công cụ tiếp thị, một cách để duy trì sự chú ý và kỳ vọng, giúp anh ta có thêm thời gian và không gian để thực hiện các giao dịch. Nhưng ranh giới giữa một 'thiên tài tiếp thị' và một 'kẻ thao túng thị trường' rất mong manh. Nếu SEC cho rằng những dòng tweet này là 'gây hiểu lầm', hậu quả pháp lý sẽ rất nghiêm trọng.
Cuối cùng, tôi muốn đặt ra một câu hỏi, không phải để kết luận, mà để khơi gợi suy nghĩ: Liệu chúng ta, những người tin vào sự phi tập trung, có đang tôn thờ một hình mẫu lãnh đạo tập trung một cách mù quáng? Michael Saylor là một nhân vật lôi cuốn, nhưng sự phụ thuộc của Strategy vào một cá nhân duy nhất là một rủi ro hệ thống. Từ góc nhìn của một người đã từ chối lời mời làm cố vấn cho BitConnect, tôi hiểu rằng sự nhiệt tình có thể che giấu những sai lầm chết người. Thị trường tăng giá hiện tại đang che giấu đi những lỗ hổng kỹ thuật và tài chính. Nhưng khi thủy triều rút, chúng ta mới thấy ai đang khỏa thân. Hãy nhìn vào dữ liệu, hãy audit mã nguồn, và hãy luôn đặt câu hỏi. Sự tiến bộ thực sự không đến từ việc đi theo một người lãnh đạo, mà từ việc xây dựng một hệ thống có thể tồn tại mà không cần bất kỳ ai.
